Keywords: kazalar, ev, çocuk sağlığı, koruyucu hekimlik, kaza önleme, bebek, sağlık bilgisi, tutumlar, uygulama

Aim:

Kaza, insan iradesi dışında ani gelişen ve zarar verebilen olaylardır. Ev kazaları ise ev içinde veya yakın çevresinde meydana gelir ve özellikle 0–1 yaş arası çocuklar için önemli bir sağlık riskidir. Bu çalışma ile Edirne il merkezinde 0-1 yaş arası çocukları olan annelerin ev kazalarına ilişkin algılarını, çocukların yaşadığı ev kazalarını, annelerin tutumlarını, bilgi düzeylerini değerlendirmek ve davranışlarında değişiklik oluşturabilmek amaçlanmıştır.

Method:

Kesitsel tipte tasarlanan bu araştırma, Ocak–Nisan 2025 tarihleri arasında Edirne’de 0–1 yaş arası çocuğu olan 317 katılımcı annelerin ev kazalarına yönelik bilgi ve tutumlarını incelemiştir. Veriler katılımcıların sosyodemografik özelliklerini belirleyen 18 soru ve 55 sorudan oluşan Anne Ev Kazaları Farkındalık Ölçeği ile toplanmıştır. Araştırma verileri uygun istatistiksel yöntemlerle analiz edilmiştir.

Results:

Çalışmaya katılan annelerin yaş ortalaması 29,14’tür. Ölçek toplam puanları incelendiğinde herhangi bir işte çalışan katılımcıların çalışmayan katılımcılara göre, katılımcı eğitim durumunun lisans ve üzeri olanların olmayanlara göre, katılımcı eş eğitim durumunun lisans ve üzeri olanların olmayanlara göre, parçalanmış aile yapısına sahip katılımcıların diğer aile yapılarına sahip katılımcılara göre ölçek toplam puanları anlamlı olarak yüksek saptanmıştır (sırasıyla: p=0,01, p=0,001, p=0,002, p=<0,001).
En sık görülen kaza düşmedir (%55,2). Düşme farkındalığı alt boyut puanları incelendiğinde herhangi bir işte çalışan katılımcıların çalışmayan katılımcılara göre, katılımcı eğitim durumunun lisans ve üzeri olanların olmayanlara göre, katılımcı eş eğitim durumunun lisans ve üzeri olanların olmayanlara göre, parçalanmış aile yapısına sahip katılımcıların diğer aile yapılarına sahip katılımcılara göre, aylık gelir durumunda gelir giderden fazla olanların diğer gelir durumuna sahip olanlara göre düşme farkındalığı alt boyut puanları anlamlı olarak yüksek saptanmıştır (sırasıyla: p=0,001, p=<0,001, p=0,001, p=<0,001, p=0,03).
Sonuç olarak, ev kazalarının önlenmesi için ailelerin bilinçlendirilmesi ve eğitim programlarının artırılması önemlidir.

Conclusions:

Ev kazaları, çocukluk çağında önemli bir morbidite ve mortalite nedenidir; ancak büyük ölçüde önlenebilir niteliktedir. Çocuklarda ev kazalarının önlenmesine yönelik programların oluşturulmasında öncelikle aile hekimleri, çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanları ve halk sağlığı hekimleri aktif rol almalıdır.