Keywords: Uyku kalitesi, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi, yorgunluk, mental yorgunluk, fiziksel yorgunluk, genç erişkin

Aim:

Uyku kalitesi, bireyin fiziksel ve bilişsel işlevselliğini etkileyen temel sağlık belirleyicilerinden biridir. Yorgunluk ise birinci basamak sağlık hizmetlerinde sık dile getirilen, çok boyutlu bir yakınmadır. Bu çalışmada, genç erişkin bireylerde uyku kalitesi düzeyi ile mental ve fiziksel yorgunluk arasındaki ilişkinin ortaya konulması amaçlanmıştır.

Method:

Tanımlayıcı ve kesitsel tasarıma sahip olan bu araştırma, aile hekimliği polikliniklerine başvuran 18–40 yaş arası 178 gönüllü birey ile yürütülmüştür. Katılımcıların sosyodemografik özellikleri kaydedilmiş; uyku kalitesi Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ), yorgunluk düzeyleri ise Chalder Yorgunluk Ölçeği kullanılarak değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizlerde anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir.

Results:

Katılımcıların yaş ortalaması 27,9±5,6 yıl olup, %62,4’ü kadındır. Bireylerin yarısından fazlasında kötü uyku kalitesi (%56,7) ve yorgunluk (%61,8) saptanmıştır. Uyku kalitesi ile hem mental hem de fiziksel yorgunluk puanları arasında pozitif yönde anlamlı ilişki belirlenmiştir. PUKİ puanlarının vücut kitle indeksi sınıflaması, medeni durum, sigara ve alkol kullanımı ile anlamlı farklılık gösterdiği; bekâr ve sigara/alkol kullanan bireylerde uyku kalitesinin daha düşük olduğu görülmüştür. Kadınlarda fiziksel yorgunluk düzeyleri daha yüksek bulunurken, günlük dijital ekran süresinin artması mental yorgunluk düzeylerindeki artış ile ilişkili bulunmuştur. Eğitim düzeyi ile toplam yorgunluk puanı arasında anlamlı ilişki saptanmış, meslek ve gelir durumu ile ilişki gösterilememiştir.

Conclusions:

Genç erişkinlerde uyku kalitesinin bozulması, artmış mental ve fiziksel yorgunluk ile ilişkilidir. Birinci basamak sağlık hizmetlerinde yorgunluk yakınmasıyla başvuran bireylerde uyku kalitesinin değerlendirilmesi, bütüncül hasta yönetimi açısından önem taşımaktadır. Uyku hijyenine yönelik müdahaleler ve yaşam tarzı düzenlemeleri, yorgunluk düzeylerinin azaltılmasına katkı sağlayabilir.