Keywords: Fonksiyonel gastrointestinal bozukluklar, aile hekimliği, metabolik sendrom, birinci basamak

Aim:

Fonksiyonel gastrointestinal bozukluklar (FGİB), organik bir patoloji ile açıklanamayan ancak yaşam kalitesini belirgin etkileyen yaygın klinik durumlardır. Son yıllarda FGİB ile metabolik sendrom bileşenleri arasındaki olası ilişki dikkat çekmektedir. Bu çalışmada aile hekimliği polikliniğine başvuran erişkinlerde fonksiyonel gastrointestinal yakınmaların sıklığının ve metabolik göstergelerle ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.

Method:

Kesitsel tanımlayıcı tipteki bu çalışmaya üçüncü basamak bir hastanenin Aile Hekimliği Polikliniği’ne 2 ay içinde başvuran, 18–65 yaş arası 312 gönüllü dahil edilmiştir. Organik GIS hastalığı olanlar, gebeler, malignite öyküsü bulunanlar ve son 3 ayda majör cerrahi geçirenler çalışma dışı bırakılmıştır. Sosyodemografik veriler ve Roma IV temelli semptomlar sorgulanarak; antropometrik ölçümler ile hastaların son 3 ay içerisinde herhangi bir nedenle kontrol edilen açlık kan şekeri, HbA1c ve lipid parametreleri kaydedilmiştir. Veri toplama süreci devam etmekte olup mevcut veriler ile ara analizler yapılmıştır. Tanımlayıcı istatistikler, ki-kare testi, bağımsız örneklem t-testi ve lojistik regresyon analizi uygulanmış; istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir.

Results:

Katılımcıların %58,3’ü kadın; yaş ortalaması 41,2±12,6 yıldı. En az bir fonksiyonel GIS yakınması bildirenlerin oranı %37,8 idi. En sık semptomlar şişkinlik (%24,6), dispeptik yakınmalar (%19,2) ve kabızlıktı (%14,7). Semptomu olan grupta BKİ (29,1±4,8 vs 26,7±3,9; p=0.002), bel çevresi (p=0.01) ve HbA1c düzeyi (5,9 vs 5,6; p=0.03) daha yüksekti. Lojistik regresyonda artmış bel çevresi (OR:1,8) ve yüksek trigliserid düzeyi (OR:1,5) bağımsız risk faktörleri olarak saptandı.

Conclusions:

Özellikle abdominal obezite ve dislipidemi ile ilişkili bulgular, bağırsak-metabolizma ekseni kavramını destekler niteliktedir. Aile hekimlerinin yalnızca semptomatik tedavi değil, metabolik risk taraması da yapmasının bütüncül yaklaşım açısından önemli olabileceği düşünülmektedir. Birinci basamakta erken farkındalık ve yaşam tarzı müdahaleleri, hem gastrointestinal hem metabolik sağlık açısından olumlu katkılar sağlayabilir.