Keywords: Aşı Tereddütü, Aşı Reddi, Birinci Basamak

Aim:

Aşılar; enfeksiyon hastalıklarına karşı bağışıklık oluştururlar. Aşı tereddüdü, aşıya ulaşmasına rağmen bireylerin aşıları yaptırmayı kabul etmede güçlük çekmesidir. Bütün uygulanan aşıları reddedip kendi hür iradesi ile yaptırmama hali ise aşı reddidir. Çalışmamızda bireylerin sosyodemografik özellikleri ile aşı bilgi düzeyleri ve aşı karşıtlığı tutumları arasında farklılıklar bulunup bulunmadığını ortaya koymak ayrıca aşı tereddüdü ve karşıtlığı geliştiren bireylerin, bu tutumu geliştirmelerinde rol oynayan bilgi kaynaklarını (sosyal medya, sağlık personeli, çevre) irdelenmektedir. Ayrıca birinci basamakta ve bağışıklamada görev alan hekimlerede faydalı ve yol gösterici bir rehber olcağını düşünmekteyiz.

Method:

Bu çalışma kesitsel tanımlayıcı bir anket çalışmasıdır. Çalışmaya Aİle Hekimliği polikiliniğine 01.12.2024-01.04.2025 tarihleri arasında başvurmuş, 361 kişi katılmıştır. Katılımcılara literatür taraması ile araştırmacı tarafından hazırlanmış katılımcıların sosyodemografik bilgileri, aşı geçmişlerini ve aşı karşıtlığına ilişkin fikirlerini değerlendirmek için oluşturulan anket ve aşı karşıtlığını değerlendirmek için, Aşı Karşıtlığı Ölçeği kullanılmıştır. İstatistiksel değerlendirmeler SPSS versiyon 27.0 programı yardımıyla gerçekleştirilmiştir. P değerinin 0.05’in altında olduğu bulgular istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.

Results:

Çalışmamıza katılanların büyük çoğunluğunun kadınlardan oluştuğu görülmektedir (n=225,%62.33), erkek katılımcıların oranı ise daha düşüktür (n=136,%37.67). Katılımcıların yaş ortalaması 35,1±13,46 yıl olarak belirlenmiştir. çocukluk çağı ve erişkin aşılarını çocuklarına ve kendilerine yaptırma konusunda cinsiyet, gelir düzeyi eğitim durumuyla istatiksel olarak anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Katılımcıların aşılar hakkında aile hekimi ve sosyal medya tarafından bilgilendirilme durumuna göre aşı karşıtlığı ölçeği anket puanları hesaplanmış olup anlamlı farklılık saptanmamıştır.

Conclusions:

Aşı karşıtlığının toplumsal düzeyde homojen dağılmadığını, sosyokültürel ve demografik yapı tarafından şekillendirildiğini göstermektedir. Öte yandan, katılımcıların aile hekimi veya sosyal medya gibi farklı kaynaklar tarafından bilgilendirilme durumlarının, aşı karşıtlığı ölçeği puanları üzerinde anlamlı bir farklılık yaratmaması, aşı tereddüdünün temelinde yalnızca bilgi eksikliğinin değil, aynı zamanda kurumsal güven ve kişisel değerlere dayanan daha karmaşık bir sosyokültürel direncin yattığı sonucunu güçlendirmektedir. Bu sonuçlar, aşı karşıtlığıyla mücadele stratejilerinin, sadece bilgi sunmaktan öteye geçerek, hedef kitleye özel ve güven odaklı iletişim yaklaşımlarına evrilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.